Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Güncelleme tarihi: 28 Tem
Okulların tatile girmesi ile bazı işverenlerimize 18 yaşını doldurmamış kişi veya bu kişilerin velileri tarafından çalışma taleplerinin geldiği, işverenliklerinde karşılayamadıkları işçi ihtiyaçları için bu kişileri çalıştırma isteklerinin olduğu anlaşılmıştır. Bu konuda dikkat edilmesi gereken hususlar ile sınırlar aşağıda açıklanmıştır. Konu ile ilgili olarak temel mevzuat “ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK” tir.
Bu yönetmelik esas alındığında;
A) TANIMLAR:
Çocuk İşçi: 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış şahıstır.
Genç İşçi: 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış şahıstır.
Hafif İş: Yapısı ve niteliği itibariyle ve yerine getirilmesi sırasındaki özel koşullara göre;
a) Çocukların gelişmelerine veya sağlık ve güvenliklerine zararlı etki ihtimali olmayan,
b) Okula devamını, mesleki eğitimini veya yetkili merciler tarafından onaylanmış eğitim programına katılımını ve bu tür faaliyetlerden yararlanmasını engellemeyen işlerdir.
B) ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILMA SÜRELERİ:
1. Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri, yirmi dört saatlik zaman diliminde, kesintisiz on dört saat dinlenme süresi dikkate alınarak uygulanır. Yani işten çıktıktan sonra tekrar işbaşı yapabilmeleri için en az 14 saat geçmesi gerekmektedir.
2. Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde iki saat ve haftada on saat olabilir.
3. Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri günde yedi saatten ve haftada otuz beş saatten fazla olamaz. Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi saatten fazla olamaz. Ancak, 15 yaşını tamamlamış çocuklar için bu süre günde sekiz saate ve haftada 40 saate kadar artırılabilir.
4. Çocuk ve genç işçilere; iki saatten fazla, dört saatten az süren işlerde otuz dakika, dört saatten yedi buçuk saate kadar olan işlerde ise çalışma süresinin ortasında bir saat olmak üzere ara dinlenmesi verilmesi zorunludur.
5. Çocuk ve genç işçilerin hafta tatili izinleri kesintisiz kırk saatten az olamaz. Yani işten ayrıldıktan sonra en az 40 saat sonra işbaşı yaparlarsa hafta tatili kullanmış sayılırlar. Çocuk ve genç işçilere hafta tatillerinde çalışmaksızın hafta tatili ücretleri bir iş karşılığı olmaksızın ödenir.
6. Çocuk ve genç işçiler, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılamazlar. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan çocuk ve genç işçilere bu günlere ilişkin ücretler bir iş karşılığı olmaksızın (çalışmadıkları halde) ödenir.
C) YILLIK ÜCRETLİ İZİNLER:
1. Çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi en az 20 iş günüdür.
2. Yıllık ücretli iznin kesintisiz kullandırılması esastır. Ancak, yararına olduğu durumlarda çocuk ve genç işçinin isteği üzerine en fazla ikiye bölünerek kullandırılabilir.
D) DİĞER HUSUSLAR:
1. Çocuk ve genç işçileri;
Çocuklara karşı işlenmiş suçlardan hüküm giyen,
Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olan işveren veya işveren vekilleri çalıştıramazlar
2. İşverenler çalıştırdıkları çocuk ve genç işçinin velisi veya vasisi ile yazılı iş sözleşmesi yapmak zorundadır. Çalışma süresi sadece yaz tatiline ilişkin ise belirli süreli iş sözleşmesi yapılması gerekmektedir.
3. İşveren, çocuk ve genç işçinin velisine veya vasisine; çalıştırılacağı iş , karşılaşabileceği riskler ve alınan önlemler hakkında bilgi verir.
4. İşveren, okula devam eden çocuk ve genç işçiden, işe başlatmadan önce öğrenci olduğuna dair belge ister. İşveren, bu belgeyi özlük dosyasında muhafaza eder.
E) GÜVENLİK, SAĞLIK VE BİLGİLENDİRME
1. Çocuğun ve genç işçinin işe yerleştirilmesinde ve çalışması süresince güvenliği, sağlığı, bedensel, zihinsel, ahlaki ve psikososyal gelişimi, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır.
2. İşverenler, çocuk ve genç işçilerin; tecrübe eksikliği, mevcut veya muhtemel riskler konusundaki bilgisizliği veya fiziksel gelişimlerini tam olarak tamamlamamış olmalarından dolayı, sağlık ve güvenliklerini tehlikeye sokabilecek herhangi bir riske karşı korunmalarını temin edecektir.
3. İşveren, çocuk ve genç işçilere işe başlatmadan önce; işyerindeki riskler, işe uyum ve kanuni hakları ile işin niteliğine göre gerekli işbaşı eğitimlerini verir.
4. İşveren, çocuk ve genç işçinin işe başlamasından önce veya çalışma esnasında, çalışma koşullarında değişiklik olması gerektiği durumlarda, bu değişikliği yapabilmek için aşağıdaki hususları göz önünde bulundurmalıdır:
İşyeri ve işin yapıldığı yerin uygunluğu ve tanzimi,
Kullanılan iş ekipmanlarının şekli, sırası ve bunların kullanılış biçimleri,
İş organizasyonları,
Çocuk ve genç işçilere verilen eğitimin ve talimatların düzeyi
Değerlendirmeye göre çocuk ve genç işçilerin fiziki veya zihinsel gelişimleri ile güvenlikleri yönünden risk tespit edilirse, en kısa sürede gerekli tıbbi kontrollerin yapılması gerekmektedir.
F) ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILABİLECEKLERİ VE ÇALIŞTIRILAMAYACAKLARI İŞLER:
FA) Çocuk İşçilerin (14 Yaşını Bitirmiş-15 Yaşını Doldurmamış) Çalıştırılabilecekleri Hafif İşler
1. Düşme ve yaralanma tehlikesi olabilecek şekilde çalışmayı gerektirenler hariç meyve, sebze, çiçek toplama işleri,
2. Kümes hayvanları besiciliğinde yardımcı işler ve ipek böcekçiliği işleri,
3. Esnaf ve sanatkarların yanında satış işleri,
4. Büro hizmetlerine yardımcı işler,
5. Gazete, dergi ya da yazılı matbuatın dağıtımı ve satımı işleri (yük taşıma ve istifleme hariç)
6. Fırın, pastane, manav, büfe ve içkisiz lokantalarda komi ve satış elemanı olarak yapılan işler,
7. Satış eşyalarına etiket yapıştırma ve elle paketleme işleri,
8. Kütüphane, fuar, panayır ve sergi yerlerinde yardımcı işler (yük taşıma ve istifleme hariç),
9. Spor tesislerinde yardımcı işler,
10. Çiçek satışı, düzenlenmesi işler
FB) Genç İşçilerin ( 15 Yaşını Bitirmiş 18 yaşını doldurmamış) Çalıştırılabilecekleri İşler:
1. Meyve ve sebze konserveciliği, sirke, turşu, salça, reçel, marmelat, meyve ve sebze suları imalatı işleri,
2. Meyve ve sebze kurutmacılığı ve işlenmesi işleri,
3. Helva, bulama, ağda, pekmez imalatı işleri,
4. Kasaplarda yardımcı işler,
5. Çay işlemesi işleri,
6. Çeşitli kuru yemişlerin hazırlanması işleri,
7. Küçükbaş hayvan besiciliğinde yardımcı işler,
8. Süpürge ve fırça imalatı işleri,
9. Elle yapılan ağaç oymacılığı, kemik, boynuz, kehribar, lüle taşı, Erzurum taşı ve diğer
maddelerden süs eşyası, düğme, tarak, resim, ayna, çerçeve, cam ve emsali eşya imalatı işleri,
10. Toptan ve perakende satış mağaza ve dükkanlarında satış, etiketleme ve paketleme işleri,
11. Büro işyerlerinde büro işleri ve yardımcı işler,
12. İlaçlama ve gübreleme hariç çiçek yetiştirme işleri,
13. İçkili yerler ve aşçılık hizmetleri hariç olmak üzere hizmet sektöründeki işler,
14. Diğer giyim eşyası, baston ve şemsiye imalatı işleri,
15. Yiyecek maddelerinin imalatı ve çeşitli muamelelere tabi tutulması işleri,
16. Yorgancılık, çadır, çuval, yelken ve benzeri eşyaların imalatı ve dokuma yapmaksızın diğer hazır eşya imalatı işleri,
17. Sandık, kutu, fıçı ve benzeri ambalaj malzemeleri, mantar, saz ve kamıştan sepet ve benzeri eşya imalatı işleri,
18. Çanak, çömlek, çini, fayans, porselen ve seramik imaline ait işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler hariç),
19. El ilanı dağıtımı işleri,
20.Cam, şişe, optik ve benzeri malzeme imalathanelerinde üretime ilişkin işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler, ısıl işlem, renklendirme ve kimyasal işler hariç),
21. Bitkisel ve hayvansal yağların üretimi ve bunlardan yapılan maddelerin imaline ilişkin işler (karbon sülfür gibi parlayıcı veya tahriş edici çözücülerle yapılan prine veya benzeri yağlı maddelerin ekstrasyon yoluyla yağ üretimi işlerinde ekstrasyon kademeleri hariç)
22. Pamuk, keten, yün, ipek ve benzerleriyle bunların döküntülerinin hallaç, tarak ve kolalama tezgahlarından ve boyama ile ilgili işlemlerden bölme ile ayrılmış ve fenni iklim ve aspirasyon tesisatı olan iplikhane ve dokuma hazırlama işleri,
23. Balıkhane işleri,
24. Şeker fabrikalarında üretime hazırlamaya yardımcı işler,
25.Araçsız olarak 10 kg’dan fazla yük kaldırılmasını gerektirmeyen torbalama, fıçılama, istifleme ve benzeri işler,
26. Su bazlı tutkal, jelatin ve kola imali işleri,
27. Sandal, kayık ve emsali küçük deniz araçlarının imalatı ve tamiratı işleri (boya ve vernik işleri hariç)
FC) 16 Yaşını Doldurmuş Fakat 18 Yaşını Bitirmemiş Genç İşçilerin Çalıştırılabilecekleri İşler:
1. Toprağın pişirilmesi suretiyle imal olunan kiremit, tuğla, ateş tuğlası işleri ile boru, pota, künk ve benzeri inşaat ve mimari malzeme işleri.
2. Kurutma ve yapıştırma işleri, kontrplak, kontratabla, yonga ağaçtan mamul suni tahta ve PVC yüzey kaplamalı suni tahta imali işleri ile emprenye işleri.
3. Parafinden eşya imali işleri.
4. Kuş ve hayvan tüyü kıllarının temizlenmesi, didiklemesi, ayrılması ve bunlara benzer işler,
5. Plastik maddelerin şekillendirilmesi ve plastik eşya imali işleri. (PVC’nin imali ve PVC’den mamül eşyaların yapımı hariç)
6. Mensucattan hazır eşya imali işleri (Perde, ev tekstili, otomobil ürünleri ve benzerleri).
7. Kağıt ve odun hamuru üretimi işleri.
8. Selüloz üretimi işleri.
9. Kağıt ve kağıt ürünlerinden yapılan her türlü eşya ve malzemenin imali işleri.
10. Zahire depolarındaki işler ile un ve çeltik fabrikalarındaki işler.
11. Her türlü mürekkep ve mürekkep ihtiva eden malzeme imali işleri
FD) Çocuk Ve Genç Işçilerin Çalıştırılamayacakları İşler:
Çocuk işçiler, genç işçiler ile 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçiler yukarıda ilgili bölümlerde tanımlanan işler dışında çalıştırılamazlar.
Ayrıca yaş sınırlamalarına göre izin verilen işlerden olsa dahi, aşağıda belirtilen işlerde 18 yaşını doldurmayan işçilerin çalıştırılmaları yasaktır.
1. Hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri.
2. Alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işleri.
3. Parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işler.
4. Gürültü ve/veya vibrasyonun yüksek olduğu ortamlarda yapılan işler.
5. Aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işler.
6. Sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işler.
7. Radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işler.
8. Fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işlerde,
9. Parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işler.
10. Eğitim amaçlı işler hariç iş bitiminde evine veya ailesinin yanına dönmesine imkan
sağlamayan işler.
11. İşyeri hekimi raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işler.
12. Eğitim, deney eksikliği, güvenlik konusunda dikkat eksikliği getirme ihtimali olan işler.
13. Para taşıma ve tahsilat işleri.
14. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69’uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gece dönemine rastlayan sürelerde yapılan işler.
Bilgilerinize sunar, iyi çalışmalar dileriz.
Not: İşbu verdiğimiz bilgiler ve sirkülerimiz, mevzuat hükümleri dikkate alınarak bilgi vermek amacıyla düzenlenmiştir. Bu itibarla tereddüt edilen bir husus bulunması hâlinde işlem tesis etmeden önce tarafımıza danışılmasını rica eder; yalnızca sirkülerdeki ve WEB sitemizdeki bilgiler ile açıklamalar dayanak gösterilmek suretiyle yapılacak işlemler sonucunda doğacak sonuçlar ve zararlardan şirketimizin sorumlu olmayacağını hatırlatmak isteriz. Soru, görüş, eleştiri ve önerilerinizi danismanlik@mytesvik.com adresine gönderebilirsiniz.
PDF İNDİR
